Stamreeks / Generaties 02–03

Jan I &
Jan II.

Landbouwers, thuiswevers en familie in het oude Waarschoot.

Volg hun verhaal

Van vader op zoon

02Jan IVan Holderbekeca 1569 – vóór 164803Jan IIVan Holderbeke1600 – 1676

Levensdata uit de biografieën · onzekerheden staan bij het verhaal.

Oorspronkelijk onderzoek en teksten van Roland Van Holderbeke · Pagina3.htm. De woorden van de auteur, zijn vermoedens en de onzekerheden blijven bewaard.

Over de bronnen

Generatie 02 / Landbouwer & thuiswever

I - Jan I (Joannes) Van Holderbeke (d'oudde)

Volgens het opschrift

Ca 1569 – vóór 1648

Jan of Joannes Van Holderbeke [21] was vermoedelijk de zoon van Franciscus Van Holderbeke [103]
Hij is de eerste van een reeks in rechte lijn, die de naam van Jan of Joannes zullen dragen. In de akten en registers wordt soms verwezen naar hem als “Jan d’oudde” om een onderscheid te maken met zijn zoon, soms als “Jan de Jonghe” vermeld. Maar, verwarring is mogelijk omdat men twee generaties verder, dezelfde suffixen gebruikt

De mijlpalen

Een leven in de tijd.

Gebeurtenissen zoals vermeld in de oorspronkelijke tekst.

  1. ca 1569

    Hij werd geboren te Waarschoot ca 1569.

  2. ca 1593

    Hij huwde met Sara Goethals [194] ca 1593 te Waarschoot (geschat).

  3. 1631

    Hij overleed te Waarschoot op 21 oktober 1631.

  4. In de kerk

    Jan was een zeer voornaam en welgesteld heerschap in Waarschoot. Uit het register van de Pelderrechten kunnen we noteren dat Jan in de kerk zelf begraven werd.

De mensen rondom Jan I

Gezin & familie.

Echtgenote

Sara Goethals

Sara was zeker nog in leven in 1655 (ze was nog meter in dat jaar). Verder heb ik geen gegevens gevonden over haar.

Hun kinderen

  • Michael Van Holderbeke [144] (° onbekend - na 1632), komt slechts tweemaal voor in het doopregister als peter (fs Jan) in 1631 en 1632.
  • Daniel of Danielus Van Holderbeke [132] (ca 1594 - 1671), hij zou een zeer vooraanstaande man worden in Waarschoot en veel aanzien genieten! Meer over hem later
  • Jan (Joannes) Van Holderbeke [22] (ca 1600 - 1676), man van hoog aanzien te Waarschoot, hij is de volgende Jan in de rij van mijn stamreeks, zie hierna onder Jan II.
  • Petrus Van Holderbeke [135] (ca 1602 - 1679)
  • Christophora Van Holderbeke [142] (ca 1602 - 1642)
  • Margareta Van Holderbeke [140] (ca 1609 - 1677)
  • Joanna Van Holderbeke [723] (ca 1609 - onbekend )
  • Sara I Van Holderbeke [138] (voor 1620 - na 1660)

Broers & zusters

  • Mij niet nog niet bekend

Het levensverhaal

Achter de jaartallen.

Als zuigeling heeft Jan de pestepidemie van 1570 goed doorstaan evenals zijn ouders en andere familieleden.
De opeenvolgende plunderingen door de Geuzen en rondtrekkende soldeniers van 1573, 1580 en 1581 hadden geen invloed op hem. Meer hierover in de geschiedeniskroniek van Waarschoot (later)

Jan was landbouwer en thuiswever, volgens de heffing van de belasting op zijn gronden behoorde hij bij de vijf rijkste inwoners van het Ambacht Waarschoot
Boer en huis 17 eeuw

Dat Jan tot één van de meest belangrijke personen van Waarschoot behoorde kunnen we opmaken uit het feit dat hij begraven werd in de kerk (boek van Pelderrechten). In dat register staat o.a. vermeld dat hij 9 lessen kreeg (gezangen), wat de hoogste eredienst was, dat kostte toen 3 Sch. en dat de aangevoerde aarde voor zijn kerkgraf 12 Gr waard was.
Jan zal niet de enige Van Holderbeke zijn die in die periode in de kerk zal begraven worden. Ook zijn zoon Jan “de jonghe” (Jan II) en schoondochter Betgen (Elisabeth) De Dobbelaere zullen in de kerk begraven worden.
De uitdrukking van “stinkend rijk” stamt uit die tijd, door de vieze lijkgeur die in de kerken bleef hangen bij de uitgravingen. Het waren meestal alleen de nobele, de rijken en de priesters die in de kerk begraven werden, van daar: stinkend en rijk.

Sara komt enkel voor als moeder van de kinderen en enkele keren als meter van andere kinderen van de familie en erbuiten, maar telkens met de vermelding ux (= echtgenote) of weduwe van Jan Van Holderbeke. Ik heb geen data van geboorte, huwelijk of overlijden van Sara Goethals gevonden, maar de inschrijvingen in het doopregister waar ze als meter opgeschreven staat geven toch een hele reeks informatie om de persoonlijke data bij benadering te kunnen bepalen.

Open vragen

Wat nog vragen oproept.

Een kleine onzekerheid voor sommige datumgegevens bestaat, enkele opgegeven jaartallen zijn geschat (ca....). Rekening houdend met de volksgebruiken in die tijd en de gevonden data van de andere familieleden konden deze toch met een zekere nauwkeurigheid bepaald worden (waar de datum volledig is, komt deze ook zo voor in de akten en registers en is hij dus juist bepaald). Mijn schattingen werden mij toch ook bevestigd door drie andere gezinskundige.
Jan Van Holderbeke heeft dus wel echt bestaan (geacteerd) en zijn naam en deze van zijn echtgenote, Sara Goethals komen veelvuldig voor in de registers en akten van die tijd, maar nergens wordt spijtig genoeg verwezen naar zijn juiste geboortedatum.
Het jaar van zijn overlijden is 1631. In één register staat voor zijn overlijdensjaar 1631 (Pelderrechten), maar in het geboorte- en doopregister van 1932 staat hij nog als levend opgeschreven bij een meterschap van zijn echtgenote Sara (Sara Goethals ux Jan Van Holderbeke), vermoedelijk is deze laatste inschrijving een fout.
Met zekerheid weten we dus ook dat deze Jan Van Holderbeke getrouwd was met Sara Goethals en dat hij ook de vader was van Jan (Joannes) Van Holderbeke (volgens het geboorteregister van zijn zoon).
In het register van de Peldersrechten vinden we dat Jan Van Holderbeke “d’oude” begraven werd in de kerk zelf, wat betekend dat onze Jan een zeer voornaam en rijke persoonlijkheid was in het oude Waarschoot.
In totaal werden door mij acht kinderen in de akten en registers gevonden met Jan als vader. Enkel Michael is niet 100% geacteerd (vermoedelijk te vinden in een naburige parochie).
Er komt slechts één naam als vader naar voor (voorlopig) en dat is deze van Franciscus Van Holderbeke. Een andere kleine mogelijkheid is dat Franciscus een oudere broer is van Jan of en ander familielid is? Maar, WIE was dan zijn vader?
In Waarschoot is hierover niets meer te vinden of heb ik niets meer gevonden.
Meer opzoekingwerk is hiervoor nodig in de archieven van Gent (stad Gent en vooral van het Bisdom) of de Rijksarchieven te Gent, Beveren of Brussel en van het Bisdom Doornik (want Gent is nog maar een “jong” bisdom). Ook in de archieven van de “Bibliothèque Nationale de France” in Parijs heb ik geen betere informatie gevonden.
Het boek der Peldersrechten of belastingsarchieven kunnen misschien meer informatie geven.
Na de totale vernieling door brand van de oude St Ghislenuskerk te Waarschoot werden archeologische opgravingen gedaan. Enkele oude graven in de kerk werden ontdekt, hier en daar met beschilderingen. Misschien was een van die graven van onze voorouders, waaronder dit van deze Jan ?

Generatie 03 / Wever & dorpsgenoot

Jan II (Joannes) Van Holderbeke

Volgens het opschrift

1600 - 1676

Jan (Joannes) Van Holderbeke [22] was de eerstgeborene zoon van Jan (Joannes) Van Holderbeke [21] en Sara Goethals [194]. Hij was de tweede in de stamreeks die de naam van Jan meekreeg.

De mijlpalen

Een leven in de tijd.

Gebeurtenissen zoals vermeld in de oorspronkelijke tekst.

  1. ca 1600

    Hij werd geboren te Waarschoot ca 1600.

  2. 1629

    Hij huwde met Elisabeth Dobbelaere [23] op zaterdag 24 november 1629 te Waarschoot.
    Eerste huwelijk: ondertrouw te Eeklo op 25.10.1629

  3. 1635

    Hij huwde een tweede keer met Livina Bultynck [24] op vrijdag 1 juni 1635 te Waarschoot.
    Getuigen waren Stoffel Maeremans [226] en Pieter Beeckmans [227].
    Ondertrouw te Waarschoot op 01.05.1635.

  4. 1676

    Hij overleed te Waarschoot op donderdag 3 december 1676.

Het dagelijks leven

Land & weefgetouw.

Thuiswever
Jan oefende het beroep uit van landbouwer en wever, maar daarnaast was hij ook nauw betrokken bij de dorpspolitiek en had hij ook veel andere verplichtingen

De mensen rondom Jan II

Gezin & familie.

Broers & zusters

  • Michael Van Holderbeke [144]. (° onbekend - na 1631)
  • Danielus Van Holderbeke [132]. (ca 1594 - 1671)
  • Petrus Van Holderbeke [135]. (ca 1602 - 1679)
  • Christophora Van Holderbeke [142]. (ca 1602 - 1642)
  • Margareta Van Holderbeke [140]. (ca 1609 - 1677)
  • Joanna Van Holderbeke [723]. (ca 1609 - + onbekend)
  • Sara I Van Holderbeke [138]. (voor 1620 - na 1660)

Eerste echtgenote · Elisabeth Dobbelaere [23]

ca 1599 – 1631
Elisabeth, ook Betgen genoemd, was de dochter van Jan Dobbelaere, zijner tijds Baljuw te Eeklo [104] en van Petronella Roelandts [105], beide uit Eeklo.
Of ze broers of zusters had is mij niet bekend.
¤ Zij werd geboren te Eeklo ca 1599.
¤ Zij overleed te Waarschoot op 26 augustus 1931. “Betgen” (Elisabeth) werd begraven in de kerk zelf van Waarschoot, wat aangeeft hoe voornaam de familie in die tijd was (boek der Pelderrechten).

Hun kinderen

  • Jan, (Joannes) Van Holderbeke [25] (1630 - 1721) verder vernoemd als Jan III
  • Sara II Van Holderbeke [26] ( 1631 - 1700)

Tweede echtgenote · Livina Bultynck [24]

ca 1599 - 1689
Van Livina Bultynck heb ik maar weinig kunnen vinden. Ouders, broers en zusters zijn mij onbekend.
¤ Zij werd geboren ca 1599.
¤ Zij overleed te Waarschoot op maandag 10 oktober 1689.

Het levensverhaal

Achter de jaartallen.

Alle begin is moeilijk, om het opzoekingwerk niet te gemakkelijk te maken heeft onze Jan een eerste echtgenote gekozen van buiten de gemeente (zij kwam uit Eeklo). Van zijn tweede echtgenote is er al iets meer te vinden, maar toch, er zijn nogal wat opzoekingen te doen.
Aangezien Jan Van Holderbeke in Arisdonk woonde en dat deel van Waarschoot toen onder de Keure van Sleidinge viel is het mogelijk dat we daar verder moeten gaan zoeken. Vermoedelijk zijn er meer kinderen geboren dan die twee die in Waarschoot aangegeven zijn. Jan was een uiterst belangrijke persoon en genoot hoog aanzien, zowel te Waarschoot als te Sleidinge.
Jan was trouwgetuige bij het huwelijk van zijn zus Christophora te Waarschoot op 13.06.1627 met De Jaeghere Georgius. Hij komt ook nog enkele keren voor als peter en trouwgetuige in de registers.

In 1613 als knaap zal hij de oprichting van een brouwerij te Waarschoot meegemaakt hebben, ze werd beheerd door Pieter Mortier (volgens octrooi van de Aartshertogen van 26.03.1613).

Livina Bultynck komt veelvuldig voor als meter bij de doop van de kleinkinderen, maar ook buiten de familie, wat aantoont dat ze een zeer geliefd vrouwtje moet geweest zijn.
Livina Bultynck bereikte de zeer hoge leeftijd van 90 jaar en was hiermee onder de vijf oudste inwoners van Waarschoot van de 17° eeuw (1610-1700). Oudste was Claeys Petronella met 96 jaar, gevolgd door Doosterlinck Joannes met 95 jaar, Lippens Franciscus en Varmeere Georgius elk met 92 jaar (de mannen waren dus in de meerderheid 3-2).

Hoe hebben Jan en zijn echtgenotes geleefd? Als we de schilderijen van Breughel bekijken moeten we zeggen: zeer goed. Of dat ook zo was laten we buiten beschouwing. Persoonlijk denk ik van wel want de Van Holderbeke's houden nog steeds van een lekker hapje en een lekker drankje, maar als we de geschiedenis van Waarschoot eens doorlezen was het leven alles andere als rooskleurig.

Archiefstukken

De bewaarde verwijzingen.

Kopijen van de inschrijving in de parochieregisters van beide huwelijksaankondigingen (ondertrouw) en van beide huwelijksakten in mijn bezit.

Verder in de familielijn

Het verhaal
gaat verder.

Ontdek Jan III & Jan IV